على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2296
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عانسون ( nesuna ) ع . ج . عانس . عانقاء ( neq ) ا . ع . سوراخ كلاكموش . عانك ( nek ) ا . ع . ريگ تودهء برهم نشسته و سخت گرديده كه شتر به زحمت از آن عبور كند . و لازم چيزى . و زن فربه . عانك ( nek ) ص . ع . سرخ . و دم عانك : خون سرخ رنگ . و كذلك : عرق عانك . و رملة عامك : ريگ تودهء برهم نشسته . عانه ( ne ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بانه و پشت زهار . و استخوان عانه : استخوان پشت زهار . عانى ( ni ) ص . ع . اسير و بندى . و خاضع . و ذليل . يق : رجل عان . و قوم عناة . و الدم العانى : خون روان . عانى ( niyy ) و عانية ( niyyat ) ص . ع . حمار عانى و حمر عانية : منسوب بده عانة . عانية ( niyat ) ص . ع . مونث عانى . يق : امراة عانية : زن اسير و بندى . ج : عوانى . و از اين جهت است كه زن را عانية مىگويند زيرا كه اسير شوهر است و اگر ظلمى دربارهء وى كند كسى او را داد خواهى نخواهد كرد . عاوز ( vez ) ص . ع . فقير . عاوى ( vi ) ص . ع . سگ و يا گرگ با بانگ . عاويات ( viy t ) ع . ج . عاوية . عاوية ( viyat ) ص . ع . مؤنث عاوى . ج : عاويات . عاهات ( h t ) ع . ج . عاهة . عاهة ( hat ) ا . ع . آفت و بلا . ج : عاهات . عاهر ( aher ) ص . ع . فاجر . و مردى كه شبانه در نزد زنى رود جهة زنا . ج : عاهرون . عاهرات ( her t ) ع . ج . عاهرة . عاهرة ( herat ) ص . ع . زنى كه شبانه مردى نزد وى آيد جهة زنا . ج : عاهرات و عواهر . عاهرون ( heruna ) ع . ج . عاهر . عاهل ( hel ) ا . ع . پادشاه بزرگ . و خليفهء بزرگ . و زنى كه شوى ندارد . عاهل ( hen ) ا . ع . نيازمند و درويش و فقير . و حاضر . و مقيم ثابت . و فروهشته اندام سست . و شاخ خرمابن كه نزديك تنه باشد . و رگ زهدان ماده شتر . و عضو و جوارح مردم . و شتر خانه زاد . ج : عواهن . عاهنة ( henat ) ا . ع . واحد عاهن يعنى يك شاخهء خرمابن كه نزديك تنه باشد . ج : عواهن . عاى ( y ) ا . ع . كلمهاى كه بدان بز را زجر كنند و رانند . عائب ( eb ) ص . ع . داراى عيب . عائب ( a'eb ) ا . ع . شير خفته و دفزك . عائث ( es ) ا . ع . شير بيشه . عائج ( ed ) ص . ع . ايستاده و متوقف . عائد ( ed ) ص . ع . مرد بازگردنده و عودكننده . و زيارتكنندهء بيمار و عيادت كنندهء بيمار . ج : عود ( avd ) و عواد و عود ( ovvad ) . عايد ( yed ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - آنچه به كسى مسترد شود و باز برگردد از وجوه نقد و جز آن . و عايد شدن : مسترد گشتن و دوباره بدست آمدن . عايدات ( yed t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درآمدها و دخلها . عائدة ( edat ) ا و ص . ع . عطا و بخشش و مهربانى . و نيكى . و سود . و بازگردنده . ج : عوائد . و فلان ذو صلح و عائدة : فلان خداوند عفو و مهربانى و نيكى است . عايده ( yede ) ا . پ . مالهء بنائى . عايدى ( yedi ) ا . پ . مالهء بنائى . عايدى ( yedi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مأخوذى و آنچه به كسى عايد شود . عائذ ( ez ) ا . ع . نوزائيده از آهو و اسب و شتر و گوسپند و جز آن . ج : عوذ و عوذان . و مىگويد هى عائذ بينة العووذ از روز زائيدن تا روز دهم و يا پانزدهم و پس از آن وى را مطفل گويند . عائر ( 'er ) ا . ع . رمد و درد چشم . و هر چه به چشم درد رساند . و خاشاك چشم . و ابلهء ريزهء بر پلك زيرين چشم . و تير و سنگ كه به كسى رسد و اندازندهء آن را نداند . و نيز عائر : مأبون و آنكه حاجت وى در دبر او مىباشد . ج : عوار . عائر ( a'er ) ص . ع . جمل عائر : شتر نرى كه ماده شتر دم بلند كردهء طالب گشن را رها كرده ديگرى را طلب كند . عائرة ( 'erat ) ص . ع . ماده شترى كه بطلب گشن از ميان شتران بيرون شود . عائرة ( 'erat ) ا . ع . چيز بسيار كه از بسيارى چشم را خيره كند . يق : عنده من المال عائرة عين . عائس ( es ) ص . ع . هو عائس مال : او نيكو سياستكننده است شتران را . عائش ( ec ) ص . ع . زيستكننده . و رجل عائش : مرد نيكو حال . و بنو عائش : نام قبيلهاى از تازيان . عائش ( a'ec ) ا . ع . از اعلام است . عايشة ( yecat ) ص . ع . مونث عايش . عائشة ( a'ecat ) ا . ع . علم است مردان و زنان را . و عائشة دختر ابو بكر : از زوجات محترمهء آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .